Darmowe narzędzie
Strefa przemarzania gruntu — kalkulator przykrycia sieci
Wybierz województwo i rodzaj sieci, a kalkulator poda umowną głębokość przemarzania hz wg PN-81/B-03020 oraz minimalne przykrycie i zagłębienie przewodu. Za darmo, bez logowania.
Dane wejściowe
Wynik
Wybierz województwo, żeby zobaczyć strefę przemarzania i minimalne przykrycie sieci.
Mapa stref przemarzania gruntu w Polsce
Norma PN-81/B-03020 dzieli Polskę na cztery strefy umownej głębokości przemarzania gruntu: 0,8 m na zachodzie (Wielkopolska, Pomorze Zachodnie, Dolny Śląsk), 1,0 m w szerokim pasie centralnym, 1,2 m na południowym wschodzie (Karpaty), w rejonie Gór Świętokrzyskich i w pasie północno-wschodnim oraz 1,4 m na Suwalszczyźnie — najzimniejszym rejonie kraju. Granice stref to izolinie geograficzne — nie pokrywają się z granicami województw.
Jak wyznaczamy głębokość ułożenia
Punktem wyjścia jest umowna głębokość przemarzania hz odczytana z mapy stref normy PN-81/B-03020 (norma posadowienia budowli — to z niej korzysta także projektowanie sieci). Do hz dodajemy zapas zależny od rodzaju sieci:
- wodociąg — przykrycie (do wierzchu rury) co najmniej hz + 0,4 m (PN-B-10725:1997 — norma wycofana, stosowana zwyczajowo); dla DN ≥ 1000 mm głębokość ustala się indywidualnie,
- kanalizacja — przykrycie (nad wierzchem rury) co najmniej hz + 0,2 m — powszechnie przyjmowana reguła praktyki projektowej; płycej tylko z dociepleniem potwierdzonym obliczeniami,
- gazociąg — co najmniej 1,0 m przykrycia do powierzchni jezdni przy drogach (rozporządzenie ws. sieci gazowych, Dz.U. 2013 poz. 640); poza drogami wg standardów operatora, typowo 0,8 m — wymóg przepisowy, niezależny od przemarzania,
- kable elektroenergetyczne — głębokość 0,5–1,0 m wg N SEP-E-004 (wyd. 2022) zależnie od rodzaju kabla; kable telekomunikacyjne wg standardów operatorów — również wymóg normowy, nie cieplny.
Kalkulator ma charakter poglądowy i nie zastępuje projektu. Wiążące wartości wynikają z dokumentacji projektowej, warunków technicznych eksploatatora sieci i uzgodnień — zwłaszcza w strefach granicznych i terenach górskich.
Głębokość przemarzania gruntu — tabela województw
| Województwo | Strefa przeważająca | Uwagi |
|---|---|---|
| dolnośląskie | hz = 0,8 m | W Sudetach przyjmuje się wartości większe (1,0 m). |
| kujawsko-pomorskie | hz = 1,0 m | Zachodni skraj województwa leży w strefie 0,8 m. |
| lubelskie | hz = 1,0 m | Południowa i wschodnia część (m.in. Roztocze) leży w strefie 1,2 m. |
| lubuskie | hz = 0,8 m | — |
| łódzkie | hz = 1,0 m | — |
| małopolskie | hz = 1,0 m | W Karpatach (Podhale, Beskidy) obowiązuje strefa 1,2 m. |
| mazowieckie | hz = 1,0 m | Północno-wschodni skraj województwa leży w strefie 1,2 m. |
| opolskie | hz = 1,0 m | Zachodnia część (pogranicze z Dolnym Śląskiem) leży w strefie 0,8 m. |
| podkarpackie | hz = 1,2 m | Północno-zachodni skraj województwa leży w strefie 1,0 m. |
| podlaskie | hz = 1,2 m | Suwalszczyzna (rejon Suwałk, Sejn i Augustowa) leży w strefie 1,4 m. |
| pomorskie | hz = 1,0 m | Zachodni skraj województwa (rejon Słupska) leży w strefie 0,8 m. |
| śląskie | hz = 1,0 m | W Beskidach obowiązuje strefa 1,2 m. |
| świętokrzyskie | hz = 1,2 m | Rejon Gór Świętokrzyskich (z Kielcami) to wyspa strefy 1,2 m; obrzeża województwa — 1,0 m. |
| warmińsko-mazurskie | hz = 1,2 m | Zachodnia część (Olsztyn, Elbląg) leży w strefie 1,0 m; rejon Ełku i Gołdapi — w strefie 1,4 m. |
| wielkopolskie | hz = 0,8 m | Wschodnia część województwa (pogranicze z łódzkim) leży w strefie 1,0 m. |
| zachodniopomorskie | hz = 0,8 m | Wschodni skraj województwa leży w strefie 1,0 m. |
Głębokość przemarzania w większych miastach
* Miasto leży w pobliżu izolinii stref — publikacje branżowe podają obie wartości. Bezpieczniej przyjąć wyższą; ostatecznie decyduje projektant na podstawie mapy normowej.
Częste pytania
Czy można ułożyć wodociąg lub kanalizację płycej niż głębokość przemarzania?
Tak, ale wymaga to docieplenia przewodu (np. łupek izolacyjny, warstwa keramzytu, płyty XPS nad rurą) i potwierdzenia obliczeniami cieplnymi, że woda w przewodzie nie zamarznie. Płytsze ułożenie zwykle wymaga też zgody eksploatatora sieci. Bez docieplenia przykrycie powinno spełniać wartości normowe: hz + 0,4 m dla wodociągu i ok. hz + 0,2 m dla kanalizacji.
Która wartość hz, gdy lokalizacja leży blisko granicy stref?
Izolinie stref na mapie normowej nie pokrywają się z granicami administracyjnymi. Jeśli inwestycja leży w pobliżu granicy stref, bezpieczniej przyjąć wartość większą — różnica 0,2 m głębokości wykopu jest zwykle tańsza niż ryzyko zamarznięcia przewodu. Ostateczna decyzja należy do projektanta.
Czy gazociąg trzeba układać poniżej strefy przemarzania?
Nie — gaz nie zamarza w tych temperaturach, więc strefa przemarzania nie jest tu kryterium. Rozporządzenie ws. sieci gazowych (Dz.U. 2013 poz. 640, § 14 ust. 3) wymaga co najmniej 1,0 m do powierzchni jezdni przy drogach i nie mniej niż 0,5 m od spodu konstrukcji nawierzchni; poza drogami głębokość określają standardy techniczne operatora — typowo ok. 0,8 m.
Czy PN-81/B-03020 jest jeszcze aktualna?
Norma PN-81/B-03020 została wycofana z katalogu PKN, a jej obszar przejęła rodzina Eurokodu 7 (PN-EN 1997), która jednak nie podaje własnej mapy przemarzania dla Polski. Wycofanie normy nie oznacza zakazu jej stosowania — mapa umownych głębokości przemarzania hz jest nadal powszechnie używana jako materiał referencyjny i przywoływana w warunkach technicznych eksploatatorów sieci.
Czy hz dotyczy też posadowienia fundamentów?
Tak — PN-81/B-03020 to norma posadowienia bezpośredniego budowli i to z niej pochodzi mapa stref hz. Dla fundamentów w gruntach wysadzinowych poziom posadowienia przyjmuje się zwykle poniżej hz; projektowanie sieci przejęło tę samą mapę jako kryterium ochrony przewodów przed zamarzaniem.
Czy rzeczywista głębokość przemarzania równa się hz z mapy?
Nie — hz to umowna, regionalna wartość przyjęta w normie do celów projektowych. Rzeczywiste przemarzanie w danym roku zależy m.in. od rodzaju i wilgotności gruntu, nawierzchni i pokrywy śnieżnej. Grunty skaliste, nasypy i grunty wysadzinowe wymagają oceny indywidualnej.
Projektujesz sieć? Narysuj profil podłużny z tymi rzędnymi w Altivo
Wklej współrzędne i rzędne, ustaw zagłębienia, dodaj skrzyżowania i obiekty — i pobierz czysty DXF do CAD. 7 dni za darmo, bez karty.
Policzone zagłębienie przeniesiesz wprost na profil: rzędne terenu, dna i przykrycie w każdym punkcie trasy.
Wypróbuj Altivo za darmo