Mapa zasadnicza jako podkład pod trasę sieci — DXF, PDF i PNG

Projekt sieci zaczyna się od mapy. Formalnie projekt zagospodarowania działki i projekt sieci rysuje się na mapie do celów projektowych od uprawnionego geodety; mapa zasadnicza z PODGiK służy wcześniej — na etapie koncepcji, uzgodnień i orientacji w terenie. Jedna i druga trafia do Ciebie jako plik. Do tej pory ścieżka wyglądała tak samo od lat — otwierasz mapę w CAD-zie, rysujesz po niej trasę, wyciągasz współrzędne i pikietaż, przepisujesz je do arkusza, a z arkusza budujesz profil. W Altivo mapę wczytujesz bezpośrednio pod rzut, obrysowujesz trasę myszą i masz jedno źródło współrzędnych dla rzutu i profilu podłużnego.

Dwa rodzaje podkładu — i kiedy który

Rodzaj	Pliki	Co zachowuje	Kiedy wybrać
Wektorowy	DXF (do 24 MB)	warstwy i kolory oryginału, teksty, bloki z atrybutami, łuki, polilinie	mapa od geodety albo eksport z CAD-a — ostra w każdym powiększeniu
Rastrowy	PNG, JPG, PDF (1. strona)	obraz mapy „jak jest"	skan, wydruk, fragment mapy z portalu, zdjęcie fragmentu projektu

Zasada jest prosta: jeśli masz DXF, użyj DXF. Podkład wektorowy nie rozmywa się przy zbliżeniu, a przy mapie od geodety w układzie PL-2000 najczęściej nie wymaga żadnej kalibracji — geometria jest już w metrach i we właściwym miejscu. Rastra użyjesz wtedy, gdy dostałeś PDF albo skan i nic więcej.

Podkład wektorowy DXF — co realnie widać

Wczytany DXF rysuje się z zachowaniem struktury oryginału: warstw i przypisanych im kolorów, tekstów TEXT i MTEXT (razem z atrybutami bloków — dzięki temu widać opisy studni i numery działek), łuków, okręgów i polilinii. Panel podkładu podaje liczbę wczytanych warstw, więc od razu wiesz, czy mapa weszła w całości. Limity są ustawione tak, żeby przeglądarka nie zatonęła na typowej mapie zasadniczej: 24 MB pliku i 400 000 rysowanych elementów. Sparsowana mapa trafia do pamięci podręcznej przeglądarki, więc przy kolejnym otwarciu projektu pojawia się od razu, bez ponownego przeliczania.

Czego podkład nie robi: nie jest eksportowany. Do DXF-a i do modelu 3D IFC trafia Twoja sieć — mapa zostaje w aplikacji jako pomoc rysunkowa. To celowe: plik przekazywany gestorowi ma zawierać projekt, a nie kilkanaście megabajtów cudzej treści.

Kalibracja rastra — dwie drogi

Skan czy zwykły PDF nie niosą współrzędnych, więc po wczytaniu trzeba im powiedzieć, gdzie leżą i jaką mają skalę. Są na to dwa przyciski.

„Współrzędne" — pełna kalibracja. Klikasz charakterystyczny punkt na mapie (narożnik działki, krzyż siatki, istniejąca studnia) i wpisujesz jego rzeczywiste X i Y. Jeśli ten punkt jest już wklejony jako węzeł sieci, nie musisz nic przepisywać: przycisk „Przyklej do węzła" pobiera współrzędne z klikniętego węzła. Pierwszy punkt przesuwa mapę na miejsce, drugi ustawia skalę i obrót — po nim mapa siedzi w układzie współrzędnych projektu.

„Skala (odcinek)" — szybka droga, gdy położenie już się zgadza, a nie zgadza się skala. Klikasz dwa końce odcinka o znanej długości (bok budynku, odcinek między studniami, podziałka liniowa mapy) i podajesz tę długość w metrach.

Dodatkowo: suwak przezroczystości (10–100%) pozwala przygasić mapę, żeby projektowana sieć była czytelna na jej tle; „Przesuń" przeciąga podkład myszą; „Obróć 90°" prostuje mapę wczytaną bokiem — bez kalibracji dwoma punktami, samym obrotem wokół środka.

Krok po kroku: od mapy do profilu

1. Wczytaj mapę. W rzucie rozwiń panel „Podkład mapowy" i kliknij „Wczytaj mapę". DXF od geodety wejdzie z warstwami; PDF zostanie wyrenderowany do rastra (pierwsza strona).

2. Ustaw ją na miejscu. DXF w PL-2000 zwykle nie wymaga niczego więcej. Rastra skalibruj dwoma punktami („Współrzędne") albo znanym odcinkiem („Skala (odcinek)"). Jeśli mapa wylądowała poza ekranem — „Umieść w punkcie", potem „Dopasuj do ekranu".

3. Obrysuj trasę. Stawiasz węzły po mapie: po osi ulicy, po istniejącym uzbrojeniu, po granicach działek. Każdy węzeł od razu ma współrzędne, więc pikietaż liczy się sam. Jeśli masz współrzędne z tabeli geodezyjnej, możesz je zwyczajnie wkleić, a mapa posłuży do kontroli — czy trasa idzie tam, gdzie miała.

4. Sprawdź kolizje na mapie. Uzbrojenie widoczne na mapie zasadniczej to gotowa lista skrzyżowań do wprowadzenia — wodociąg, gaz, kable, kanalizacja deszczowa. Wprowadzasz je z rzędną kolizji, a profil od razu pokazuje wymagane odstępy pionowe.

5. Przełącz na profil. Ta sama trasa, te same współrzędne — profil podłużny buduje się z tego, co obrysowałeś, a nie z osobnego arkusza. Eksport DXF (skala skażona — inna w poziomie, inna w pionie, nazwane warstwy, edytowalny MText) i eksport 3D IFC biorą dane stąd.

Typowe kłopoty i co je powoduje

• Mapa wczytała się gdzieś daleko. DXF z geodezji ma współrzędne rzędu milionów metrów (PL-2000), więc bez pomocy potrafi wylądować poza widokiem. „Umieść w punkcie" + „Dopasuj do ekranu" załatwiają sprawę w dwa kliknięcia.
• Mapa leży bokiem. Skan albo zdjęcie w orientacji poziomej zamiast pionowej — „Obróć 90°", ewentualnie kilka razy.
• Podkład zasłania sieć. Zejdź suwakiem przezroczystości do 40–60%; przy gęstej mapie zasadniczej to różnica między czytelnym a nieczytelnym rzutem.
• Nie widać panelu podkładu. Sieć jest w trybie schematycznym — podkład działa tylko przy georeferencji (węzły w rzeczywistym układzie współrzędnych).
• Skala rastra „prawie" się zgadza. Prawie nie wystarcza: 2% błędu kalibracji to metr rozjazdu na 50 m trasy. Skalibruj odcinkiem o znanej długości zamiast dopasowywać na oko.

Najczęstsze pytania

Jakie pliki mapy mogę wczytać jako podkład? Wektorowy DXF (do 24 MB) oraz rastry: PNG, JPG i PDF. Z pliku PDF wczytywana jest pierwsza strona, renderowana do rastra w wysokiej rozdzielczości. Duże skany są automatycznie zmniejszane, ale długie i wąskie mapy zachowują wysoką rozdzielczość wzdłuż długiej krawędzi.

Czy podkład DXF zachowuje warstwy z mapy geodezyjnej? Tak — warstwy i ich oryginalne kolory, razem z tekstami (TEXT i MTEXT), blokami z atrybutami, łukami i poliliniami. Panel pokazuje, ile warstw wczytano. To wektor, więc mapa pozostaje ostra przy każdym powiększeniu.

Jak skalibrować zeskanowaną mapę do współrzędnych? Dwoma sposobami. „Współrzędne": klikasz punkt na mapie i wpisujesz jego rzeczywiste X i Y (albo pobierasz je z istniejącego węzła przyciskiem „Przyklej do węzła") — drugi taki punkt ustawia skalę i obrót. „Skala (odcinek)": klikasz dwa końce odcinka o znanej długości i podajesz ją w metrach.

Czy podkład mapowy trafia do eksportu DXF? Nie. Podkład służy do obrysowania trasy — eksport DXF i 3D IFC zawiera Twoją sieć, nie cudzą mapę.

Mapa wczytała się gdzieś daleko od sieci — co zrobić? „Umieść w punkcie", potem kliknięcie na rzucie przenosi tam narożnik mapy i włącza tryb przesuwania. „Dopasuj do ekranu" kadruje sieć razem z mapą, a „Obróć 90°" prostuje mapę wczytaną bokiem.

Czy podkład działa też przy sieci rysowanej schematycznie? Nie — podkład pojawia się tylko przy georeferencji — węzłach w rzeczywistym układzie współrzędnych.

Co to zmienia w praktyce

Mapa pod rzutem likwiduje najbardziej żmudny etap: przepisywanie współrzędnych między CAD-em a arkuszem. Obrysowujesz trasę tam, gdzie ją widzisz, a rzut i profil czytają te same liczby. A jeśli współrzędne masz już w tabeli od geodety — mapa staje się warstwą kontrolną, która natychmiast pokazuje, że trasa idzie o dwa metry obok chodnika.

Zobacz też: PL-2000 i układy współrzędnych w CAD, Profil podłużny bez AutoCAD-a i Civil 3D, Jak dodawać skrzyżowania i obiekty, Program do profili podłużnych online. Przydatny przy kalibracji: konwerter współrzędnych PL-2000 ↔ WGS84.

Wypróbuj za darmo — 14 dni, bez podawania karty.